समाज रूपान्तरणको अभियानमा युवा जीवनराज आचार्य
बुटवल । कुनै पनि समाजको विकास सरकारी योजनाले मात्र सम्भव हुँदैन। समाजप्रति जिम्मेवारीबोध भएका नागरिक, विशेषगरी युवाको सक्रिय सहभागिताले मात्रै विकासले गति लिन्छ। यस्तै सोच र कर्मका साथ मालारानी गाउँपालिका–१ मा सामाजिक सेवा, धार्मिक सम्पदाको संरक्षण, पूर्वाधार विकास, वातावरण संरक्षण तथा मानवीय सेवामा निरन्तर सक्रिय रहेका युवा समाजसेवी हुन् जीवनराज आचार्य ।
आचार्य पछिल्ला केही वर्षदेखि स्थानीय विकासका विविध अभियानमा प्रत्यक्ष रूपमा संलग्न छन्। उनी केवल योजना बनाउने व्यक्तिका रूपमा सीमित छैनन्, बरु स्थानीय बासिन्दालाई एकजुट बनाउँदै श्रमदान, आर्थिक संकलन, समन्वय र नेतृत्वमार्फत कामलाई व्यवहारमा उतार्ने अभियानकर्मीका रूपमा परिचित छन्।
स्थानीय धार्मिक सम्पदाको संरक्षण र विकासलाई प्राथमिकतामा राख्दै उनले चौँडिला मन्दिरसम्म विद्युत् पोल तथा तार विस्तारका लागि सम्बन्धित निकायसँग निरन्तर पहल गरेका छन्। विद्युत् सुविधा विस्तारसँगै धार्मिक स्थलमा पुग्ने श्रद्धालुका लागि सहज वातावरण सिर्जना हुने विश्वास गरिएको छ। स्थानीयका अनुसार लामो समयदेखि उठ्दै आएको यो आवश्यकताप्रति युवा तहबाट भएको सक्रिय पहलले आशा जगाएको छ।
धार्मिक आस्थाका केन्द्रहरूको संरक्षणमा पनि आचार्यको भूमिका उल्लेखनीय देखिन्छ। करिब चार लाख रुपैयाँ लागतमा सिद्ध मन्दिर निर्माण कार्यमा उनले नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरेका छन्। स्थानीयको श्रम, सहयोग र समन्वयलाई जोडेर निर्माण सम्पन्न गरिएको उक्त मन्दिर अहिले धार्मिक गतिविधिको केन्द्र बन्दै गएको छ।

समाजसेवा केवल भौतिक संरचना निर्माणमा सीमित छैन भन्ने मान्यता राख्ने आचार्य वातावरण संरक्षण अभियानमा पनि उत्तिकै सक्रिय छन्। विभिन्न स्थानमा वृक्षारोपण कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै हरियाली प्रवर्द्धन, वातावरणीय सन्तुलन कायम राख्ने र भावी पुस्ताका लागि स्वच्छ वातावरण निर्माण गर्ने अभियानलाई निरन्तरता दिएका छन्। स्थानीय युवाहरूलाई वृक्षारोपणमा सहभागी गराउँदै वातावरण संरक्षणलाई सामाजिक अभियानका रूपमा विकास गर्न उनले जोड दिएका छन्।
यस्तै, श्रमदान अभियानमार्फत सडक, नाली तथा बाटोघाटोको सरसफाइ र मर्मत कार्यमा उनले स्थानीयलाई संगठित गर्दै आएका छन्। गाउँका धेरै स्थानमा श्रमदानबाट सम्पन्न भएका यस्ता कार्यले स्थानीय सरकारको सीमित स्रोतलाई समेत सहयोग पुगेको छ। सामूहिक श्रमबाट विकास सम्भव हुन्छ भन्ने सन्देश उनले व्यवहारमै देखाएका छन्।
मानवीय सेवाका क्षेत्रमा पनि जीवनराज आचार्यको सक्रियता प्रशंसनीय छ। आर्थिक अभावका कारण उपचार गराउन कठिनाइ भोगिरहेका किड्नी तथा क्यान्सर पीडित बिरामीहरूको उपचारका लागि आर्थिक सहयोग संकलन गर्ने, विभिन्न संघसंस्था र सहयोगी व्यक्तिहरूसँग समन्वय गर्ने तथा आवश्यक सहयोग जुटाउने काममा उनी निरन्तर लागिरहेका छन्। कठिन परिस्थितिमा रहेका परिवारलाई आशा र भरोसा दिलाउने यस्ता अभियानले धेरै नागरिकलाई राहत पुगेको स्थानीय बताउँछन्।

यससँगै उनले गरिब तथा असहाय बा–आमाको उद्धार तथा सहयोग अभियान सञ्चालन गर्दै आएका छन्। आवश्यक खाद्यान्न, लत्ताकपडा तथा अन्य सहयोग उपलब्ध गराउने कार्यमा उनी सक्रिय छन्। समाजका कमजोर वर्गलाई सहयोग गर्नु नै वास्तविक समाजसेवा भएको उनको विश्वास छ।
शिक्षा क्षेत्रमा पनि उनले आफ्नो सामाजिक उत्तरदायित्व निर्वाह गरेका छन्। आर्थिक अवस्था कमजोर भएका बालबालिकालाई कापी, कलमलगायत शैक्षिक सामग्री वितरण गर्दै उनीहरूले पढाइलाई निरन्तरता दिन प्रेरित गरेका छन्। शिक्षा नै समाज परिवर्तनको आधार भएको उल्लेख गर्दै उनले आगामी दिनमा पनि यस्ता अभियानलाई विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।
पूर्वाधार विकासतर्फ पनि उनको सक्रियता देखिन्छ। फाप्रे–ठुलापोखरा हुँदै छत्रदेव गाउँपालिका–८ जोड्ने झोलुङ्गे पुल निर्माणका लागि सम्बन्धित निकायमा पहल गर्दै स्थानीय नागरिकको आवतजावत सहज बनाउने प्रयासमा उनी लागेका छन्। उक्त पुल निर्माण भए दुई स्थानीय तहबीचको आवागमन, व्यापारिक गतिविधि र सामाजिक सम्बन्ध अझ मजबुत हुने अपेक्षा गरिएको छ।
धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र पर्यटन प्रवर्द्धनमा पनि आचार्यले विशेष ध्यान दिएका छन्। स्थानीय मन्दिरहरूको तस्बिर, ऐतिहासिक महत्व तथा परिचयसहितका ब्यानर निर्माण गरी सार्वजनिक स्थानमा प्रदर्शन गर्ने अभियान सञ्चालन गरेका छन्। यसले स्थानीय सम्पदाप्रति नयाँ पुस्तामा चासो बढ्नुका साथै बाह्य पर्यटकलाई समेत आकर्षित गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ।

उनका अनुसार अबको प्रमुख लक्ष्य *मालारानी गाउँपालिका–१ लाई धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्नु* हो। यसका लागि यहाँ रहेका धार्मिक, सांस्कृतिक र प्राकृतिक सम्पदाको व्यवस्थित प्रचार–प्रसार, आवश्यक पूर्वाधार विकास, सरसफाइ, संरक्षण तथा पर्यटनमैत्री वातावरण निर्माणका कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने योजना रहेको उनले बताएका छन्। स्थानीय सरकार, सरोकारवाला निकाय, सामाजिक संघसंस्था तथा युवाहरूको सहकार्यबाट मालारानी–१ लाई जिल्लाकै आकर्षक पर्यटकीय क्षेत्रका रूपमा चिनाउने उनको लक्ष्य छ।

स्थानीयवासीका अनुसार समाजसेवा, विकास निर्माण, वातावरण संरक्षण, शिक्षा, स्वास्थ्य र पर्यटन प्रवर्द्धनलाई एकसाथ अघि बढाउने जीवनराज आचार्यको अभियान प्रेरणादायी बनेको छ। युवाको सक्रियता र सामुदायिक सहभागितामार्फत गाउँको समग्र विकास सम्भव हुन्छ भन्ने उदाहरण उनले प्रस्तुत गरिरहेका छन्।
समाज परिवर्तनका लागि व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा सामूहिक हितलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सन्देश बोकेको जीवनराज आचार्यको अभियानले मालारानी गाउँपालिका–१ मा सकारात्मक ऊर्जा सिर्जना गरेको छ। आगामी दिनमा उनका योजनाले पूर्णता पाएमा यस क्षेत्र धार्मिक पर्यटन, सामाजिक एकता र दिगो विकासको उत्कृष्ट नमुनाका रूपमा स्थापित हुने स्थानीयको विश्वास छ।

लेखकको सम्वन्धमा